درمان بی اختیاری ادراری در زنان

بی اختیاری ادرار به معنی عدم کنترل ادرار یا از دست دادن کنترل مثانه است.

اگر چه این عارضه کاملاً شایع است اما افراد مبتلا به این اختلال به مرور زمان دچار محدودیت های بسیار زیادی شده و اغلب از شرایط موجود خجالت زده میشوند.

گاهی اوقات بی اختیاری ادرار در وضعیت هایی مثل سرفه یا عطسه اتفاق می افتد یا اینکه فرد نیاز فوری به تخلیه ادرار را تجربه می کند‌.

دلایل مختلفی وجود دارد که ممکن است شرایط را برای ایجاد این عارضه فراهم کنند.

خوشبختانه در موارد زیادی افراد می توانند با تغییرات ساده در سبک زندگی این عارضه را برطرف کرده و بی اختیاری ادراری را در مدت بسیار کوتاهی کنترل می کنند.

بی اختیاری ادراری در زنان چیست؟

بی‌اختیاری ادراری زمانی اتفاق می‌افتد که فرد نتواند به‌طور کامل خروج ادرار را کنترل کند.

این مشکل می‌تواند به صورت نشت چند قطره ادرار یا خروج مقدار بیشتری از ادرار ایجاد شود.

در زنان، ضعف عضلات کف لگن یکی از عوامل مهم در بروز بی‌اختیاری است.

این عضلات به حمایت از مثانه و مجرای ادرار کمک می‌کنند و در صورت ضعیف شدن، به‌خصوص پس از بارداری و زایمان، احتمال نشت ادرار افزایش پیدا می‌کند.

با این حال، بی‌اختیاری ادرار تنها به ضعف عضلات محدود نمی‌شود و مشکلات مربوط به مثانه، اعصاب، عفونت‌های ادراری، یبوست، تغییرات هورمونی و برخی بیماری‌ها نیز می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.

انواع بی اختیاری ادراری در زنان

افراد در طول زندگی می توانند دچار مشکلات اداری شوند یکی از این مشکلات، بی اختیاری ادرار می باشد که دارای انواع مختلفی می باشد:

بی اختیاری فشاری

هنگام سرفه، عطسه، خنده، ورزش کردن یا بلند کردن اجسام سنگین به مثانه فشاری وارد می‌شود که در صورت ابتلا به بی اختیاری فشاری امکان تخلیه ناگهانی آن وجود دارد.

بی اختیاری اضطراری یا فوریتی

این نوع بی اختیاری معمولاً به طور ناگهانی رخ می دهد و فرد نیاز مبرم به تخلیه ادرار پیدا می کند.

در اثر بیماری های خفیف مثل عفونت یا بیماری های شدید مانند اختلال عصبی و دیابت کنترل نشده رخ می دهد.

بی‌اختیاری سرریز شونده

افراد مبتلا به این نوع بی اختیاری ادراری به طور مکرر نیاز به دفع ادرار دارند.

از آنجایی که هر بار مثانه به طور کامل تخلیه نمیشود فرد نیاز است که در موقعیت های مختلف و در تایم زمانی کوتاه برای تخلیه ادرار اقدام نماید.

بی اختیاری عملکردی

اختلالات فیزیکی یا روانی گاهاً باعث میشود تا فرد به موقع به دستشویی یا سرویس بهداشتی نرسد.

به عنوان مثال کسانی که با آرتریت شدید مبتلا هستند یا بر اثر کهولت سن شرایط اقدام فوری برای تخلیه ادرار را ندارند با این نوع عارضه مواجه میشود.

بی اختیاری ترکیبی: زمانی که افراد در مواجهه با بی اختیاری چند مورد از نکات گفته شده را همزمان با یکدیگر تجربه می کنند اصطلاحاً به بی اختیاری ترکیبی مبتلا هستند.

علت بی اختیاری ادرار در زنان چیست؟

علت بی‌اختیاری ادراری در زنان می‌تواند متفاوت باشد و گاهی چند عامل به‌طور همزمان در ایجاد آن نقش دارند.

مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• ضعف عضلات کف لگن
• بارداری
• زایمان طبیعی، به‌خصوص زایمان‌های متعدد
• یائسگی و کاهش سطح استروژن
• افزایش سن
• اضافه‌وزن و چاقی
• یبوست مزمن
• سرفه مزمن
• فعالیت‌های سنگین و بلند کردن مکرر اجسام
• برخی جراحی‌های لگنی
• عفونت ادراری
• بیماری‌های عصبی
• مصرف برخی داروها

در دوران بارداری نیز افزایش فشار رحم بر مثانه و تغییرات بدن می‌تواند باعث بروز یا تشدید بی‌اختیاری شود. همچنین بعضی زنان پس از زایمان متوجه کاهش قدرت عضلات کف لگن و افزایش نشت ادرار می‌شوند.

علل بی‌اختیاری ادرار در زنان جوان و دختران مجرد

زنان جوان ممکن است به دلایل مختلفی دچار مشکلات کنترل ادرار شوند.

یکی از عوامل کلیدی در این زمینه، ضعیف شدن عضلات کف لگن است که وظیفه نگهداری و کنترل ادرار را بر عهده دارند.

عواملی مانند برخی بیماری‌ها، کمبود پروتئین، عدم فعالیت بدنی کافی و همچنین بارداری و زایمان نیز می‌توانند در ضعیف شدن این عضلات و بروز بی‌اختیاری ادرار نقش داشته باشند.

درمان بی اختیاری ادرار در زنان جوان با سبک زندگی سالم و تمرینات کف لگن می تواند کنترل شود.

بی اختیاری ادرار در زنان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

برای انتخاب درمان مناسب، ابتدا باید مشخص شود بی‌اختیاری از چه نوعی است و چه عاملی باعث ایجاد آن شده است.

پزشک معمولاً درباره زمان بروز نشت ادرار، میزان و دفعات آن، احساس فوریت، تعداد دفعات ادرار کردن و سابقه بارداری و زایمان سؤال می‌کند.

در صورت نیاز ممکن است از روش‌های زیر استفاده شود:

• معاینه لگنی
• آزمایش ادرار برای بررسی عفونت
• ثبت دفعات ادرار و میزان مصرف مایعات
• بررسی عملکرد عضلات کف لگن
• اندازه‌گیری ادرار باقی‌مانده در مثانه
• سونوگرافی یا سایر روش‌های تصویربرداری
• تست‌های تخصصی عملکرد مثانه در موارد خاص

تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مثلاً درمان بی‌اختیاری استرسی با درمان مثانه بیش‌فعال یکسان نیست.

درمان بی‌اختیاری ادراری

افراد مبتلا به بی اختیاری اغلب با این نگرانی مواجه هستند که آیا می توانند این عارضه را کنترل و درمان کنند یا خیر.

راه های مختلفی برای درمان بی اختیاری ادراری وجود دارد اما اینکه چه روش درمانی به صورت تکی یا ترکیبی برای افراد انجام شود بستگی به نوع بی اختیاری ادراری، شدت و علت زمینه ای آن دارد.

بهترین راهکارهای درمان قطعی بی اختیاری ادرار عبارتند از:

درمان بی اختیاری ادراری با تکنیک های رفتاری

تکنیک های رفتاری شامل آموزش مثانه برای به تاخیر انداختن دفع ادرار است.

بهتر است که این افراد هر بار که نیاز به دفع ادرار دارند عمل تخلیه را به مدت ۱۰ دقیقه به تاخیر بیندازند پس از آن می توانند با هدف کنترل بر عملکرد مثانه به مرور زمان به درمان بی اختیاری ادراری کمک کنند.

تکنیک دیگر در این شیوه درمانی دفع مجدد است.

برای اینکه مثانه به طور کامل تخلیه شود بهتر است که بعد از یک بار تخلیه چند دقیقه صبر کرده و مجدد ادرار را از مثانه خالی کنید.

این تکرار باعث میشود تا بی اختیاری سرریز شونده اتفاق نیفتد.

در تکنیک های رفتاری به افراد آموزش داده میشود که برای رفتن به سرویس بهداشتی برنامه ریزی داشته باشند.

بهتر است که هر ۲ تا ۴ ساعت یک بار برای تخلیه مثانه اقدام کنند و نباید اجازه دهند که شرایط ضروری و فورس اتفاق بیفتد.

در این تکنیک به افراد گفته میشود که مقدار مصرف مایعات و رژیم غذایی را کنترل کنند.

بهتر است که مصرف الکل، کافئین و غذاهای اسیدی را کم یا قطع کنند، همچنین در کنار این روش اقدام به کاهش وزن کرده و فعالیت بدنی را افزایش دهند.

ورزش عضلات کف لگن برای درمان بی اختیاری ادرار

اگر با انجام تمرینات کگل تقویت عضلات کف لگن را هدف قرار دهید عضلات کنترل کننده مثانه قویتر میشوند.

تمرینات کگل برای درمان بی اختیاری ادراری فشاری نیز موثر هستند.

این تمرینات باعث می‌شود تا عضلاتی که برای توقف ادرار استفاده میشوند عضلات منقبض شده و این شرایط را به مدت ۵ ثانیه ثابت نگه دارید.

بعد از آن استراحت کنید و سپس این فرایند را مجدد تکرار نمایید.

توصیه میشود که در انجام این تمرینات به مرور زمان مدت زمان انقباض را به ۱۰ ثانیه برسانید و حداقل سه بار در روز این تمرین را تکرار کنید.

برای اینکه نقص یا ضعف در عملکرد عضلات از بین برود حتماً به فیزیوتراپیست مراجعه کنید تا با تکنیک های فیزیوتراپی این مرحله را سریع تر سپری نمایید.

تحریک الکتریکی برای درمان بی اختیاری ادرار

یکی از روش های درمانی موثر برای بهبود بی اختیاری ادراری استفاده از الکترودهایی است که به صورت موقت وارد رکتوم یا واژن میشوند.

این فرایند باعث میشود تا عضلات کف لگن تحریک و قوی تر شده و مانع از تشدید بی اختیاری ادراری فشاری و فوریتی میشود.

کسانی که تحریک الکتریکی را برای درمان بی اختیاری ادراری انجام میدهند ظرف چند ماه به درمان قطعی رسیده و این عارضه برطرف میشود.

درمان بی اختیاری با دارو درمانی

بخش مهمی از درمان، درمان دارویی بی اختیاری ادرار در زنان است.

بسته به علت زمینه‌ای، داروهای زیر ممکن است برای درمان قطعی بی‌اختیاری ادرار در مردان و زنان استفاده شوند.

برای درمان دارویی بی اختیاری ادراری متخصصان از محصولاتی مثل آنتی کولینرژیک ها، میرابگرون، آلفا بلوکرها و استروژن موضعی استفاده می کنند.

آنتی‌کولینرژیک‌ها به تسکین مثانه بیش‌فعال کمک می‌کنند و برای بی‌اختیاری ناشی از فوریت مفید هستند. این داروها شامل اکسی‌بوتینین، تولترودین، داریفناسین، فسوترودین، سولیفناسین و تروسپیوم هستند.

میرابگرون برای درمان بی‌اختیاری ناشی از فوریت استفاده می‌شود، عضلات مثانه را شل کرده و ظرفیت آن را برای نگهداری ادرار افزایش می‌دهد. همچنین میزان ادراری را که هر بار دفع می‌کنید افزایش می‌دهد تا به تخلیه مثانه کمک کند.

آلفا بلاکرها برای مردانی که از بی‌اختیاری ناشی از فوریت یا سرریز شدن ادرار رنج می‌برند، مفید هستند. آلفا بلاکرها شامل تامسولوسین، آلفوزوسین، سیلودوسین و دوکسازوسین هستند.

مصرف استروژن موضعی با دوز پایین به شکل کرم، حلقه یا پچ به جوانسازی بافت مجرای ادرار و ناحیه واژن کمک می‌کند.

درمان بی اختیاری با روش های مداخله ای

برخی از تکنیک ها به عنوان روش های مکمل برای درمان بی اختیاری ادراری بسیار مفید هستند.

به عنوان مثال اگر پزشک متوجه شود که بافت اطراف مجاری ادراری دچار مشکل شده است می توانند در صورت نیاز با تزریق مواد حجم دهنده به بسته نگه داشتن مجاری ادرار کمک کرده و عاملی برای کاهش عمل تخلیه خواهد بود.

در این فرایند تزریق بوتاکس به عنوان یک راهکار برای کسانی مناسب است که دچار مثانه بیش فعال هستند.

از طرفی برای تحریک اعصاب مثانه از پالس های الکتریکی بدون درد استفاده میشود که می توان با استفاده از دستگاه های مخصوص که در زیر پوست و در ناحیه نشیمنگاه یا داخل واژن قرار می گیرند اقدام به درمان بی اختیاری ادراری نمود.

متخصصان همچون دکتر فائزه حلیمی اگر از سایر درمان های گفته شده به نتایج خوبی نرسند اقدام به انجام عمل جراحی کرده تا بتوانند مشکلات و ایرادات را دقیق تر بررسی و برطرف نمایند.

درمان بی اختیاری ادار با جراحی

اگر سایر گزینه‌های درمانی مؤثر نباشند، ممکن است از جراحی برای درمان مشکلاتی که باعث بی‌اختیاری ادرار می‌شوند، استفاده شود:

جراحی اسلینگ

در این روش از لایه‌هایی از بافت بدن یا مواد مصنوعی برای ایجاد یک اسلینگ در اطراف مجرای ادرار و ناحیه عضلانی بزرگ استفاده می‌شود.

این اسلینگ به بسته نگه داشتن مجرای ادرار، به خصوص هنگام عطسه یا سرفه، کمک می‌کند. این روش برای درمان بی‌اختیاری استرسی پیشنهاد می‌شود.

تعلیق گردن مثانه

این روش برای پشتیبانی از مجرای ادرار و گردن مثانه طراحی شده است. در این جراحی، شکم بریده می‌شود. بنابراین، بیمار باید تحت بیهوشی عمومی یا نخاعی قرار گیرد.

جراحی پرولاپس

بانوانی که بی‌اختیاری ادرار و پرولاپس لگن دارند، باید عمل جراحی اسلینگ و جراحی پرولاپس انجام بدهند.

اسفنکتر ادراری مصنوعی

حلقه کوچکی از مایع در اطراف گردن مثانه قرار می‌گیرد تا اسفنکتر ادراری، تا زمان ادرار کردن بسته بماند.

برای ادرار کردن، دریچه‌ای که زیر پوست کاشته شده است را فشار می‌دهید که حلقه را خالی می‌کند.

درمان بی اختیاری ادرار در زنان بعد از زایمان

بی‌اختیاری ادرار پس از بارداری و زایمان نسبتاً شایع است و در بسیاری از زنان با گذشت زمان و تقویت عضلات کف لگن بهتر می‌شود.

انجام صحیح تمرینات کف لگن، کنترل وزن، درمان یبوست و فیزیوتراپی تخصصی کف لگن می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.

اگر نشت ادرار بعد از زایمان ادامه پیدا کند، شدید باشد یا کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.

بارداری و زایمان می‌توانند بر عضلات و بافت‌های حمایت‌کننده مثانه و مجرای ادرار اثر بگذارند.

چه زمانی برای بی اختیاری ادرار به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر بی‌اختیاری ادرار به صورت مداوم تکرار می‌شود یا زندگی روزمره شما را تحت تأثیر قرار داده است، بهتر است برای تشخیص علت آن مراجعه کنید.

وجود علائمی مانند خون در ادرار، درد شدید، سوزش ادرار، تب، عفونت‌های مکرر ادراری، ضعف یا بی‌حسی اندام‌ها و تغییر ناگهانی در کنترل ادرار نیازمند بررسی پزشکی است.

بی‌اختیاری ادرار موضوعی نیست که لازم باشد به دلیل خجالت آن را پنهان کنید؛ زیرا در بسیاری از موارد می‌توان با انتخاب درمان مناسب، علائم را به میزان قابل توجهی کنترل کرد.

پیشگیری از بی اختیاری ادرار

بی‌اختیاری ادرار، ناتوانی در کنترل ادرار است که می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

این بیماری می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما در افراد مسن و افراد دارای مشکلات عصبی یا عضلانی شایع‌تر است.

پیشگیری از بی‌اختیاری ادرار مهم است زیرا می‌تواند از عوارضی مانند سوزش پوست، عفونت‌های دستگاه ادراری و از دست دادن اعتماد به نفس جلوگیری کند.

روش‌های پیشگیری از بی‌اختیاری ادرار شامل تغییر سبک زندگی، انجام تمرینات تقویت عضلات کف لگن (تمرینات کگل)، مدیریت وزن و رژیم غذایی مناسب است.

کنترل مصرف مایعات و اجتناب از محرک‌های مثانه مانند کافئین و الکل نیز می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. در برخی موارد، درمان‌های پزشکی و فیزیوتراپی نیز برای پیشگیری و بهبود این بیماری توصیه می‌شود.

علاوه بر این، ایجاد یک محیط حمایتی و آموزش بیماران و مراقبان نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت بی‌اختیاری ادرار دارد.

استفاده از روش‌های پیشگیری مناسب می‌تواند به افراد کمک کند تا استقلال و کیفیت زندگی بهتری داشته باشند و از مشکلات ناشی از این اختلال جلوگیری کنند.