راهنمای کامل IVF

راهنمای کامل IVF (لقاح مصنوعی) از تخمک‌کشی تا انتقال جنین و فریز

برای درمان ناباروری برخی از زوجین در مراحلی با پیشنهاد پزشک اقدام به انجام لقاح آزمایشگاهی می کنند.

آی وی اف رایج ترین درمان برای بهبود ناباروری است.

پزشکان با استفاده از تخمک ها و اسپرم های کاملا سالم ترکیب آنها را خارج از بدن انجام می دهند و سپس جنین برای ادامه رشد به رحم مادر انتقال پیدا می کند.

مرحله اماده سازی و تخمک کشی

مرحله اماده سازی و تخمک کشی

چندین مرحله ی مختلف برای آماده سازی و تخمک کشی وجود دارد که در ادامه توضیح می‌دهیم.

ارزیابی و آماده سازی قبل از شروع آی وی اف

در شروع فرایند آی وی اف پزشکان مرحله آماده سازی و مقدماتی را بخش مهمی از درمان دانسته و معتقدند که تاثیر زیادی بر نتیجه نهایی دارد.

بنابراین مراحل آماده سازی و تخمک کشی در آی وی اف را به طور کامل برای مراجعین شرح می دهند و هر مرحله را با جزئیات کامل پیش خواهند برد.

در ابتدا پزشک ارزیابی و آماده سازی اولیه را پیش از آی وی اف انجام می دهد که در این اقدام آزمایش ها و بررسی های زنان صورت می پذیرد.

در این میان پزشکان با سونوگرافی واژینال اقدام به بررسی شکل رحم نموده و شمارش فولیکول ها صورت می پذیرد.

آزمایش های هورمونی باید ۲ الی ۳ روز قبل از قاعدگی انجام شود و میزان هورمون های اصلی، ذخیره تخمدان و پرولاکتین انجام پذیرد.

پزشکان برتر مانند دکتر فائزه حلیمی معتقدند که بانوان در این مرحله باید آزمایش های عفونی مثل هپاتیت B، هپاتیت C، اچ آی وی و سفلیس را انجام دهند.

در روش آی وی اف اقدامات اولیه و بررسی های مقدماتی فقط مختص بانوان نیست بلکه آقایان نیز باید آزمایشاتی انجام دهند تا آنالیز اسپرم صورت پذیرد و آزمایش های عفونی مشابه برای آقایان نیز انجام خواهد شد.

هدف اصلی از انجام این مرحله تعیین پروتکل های دارویی مناسب است و پزشک تخمین می زنند که چه تعداد از تخمک ها قابل برداشت هستند.

در نتیجه انجام این فرآیندهای مقدماتی پزشک به درستی می تواند پیش بینی کند که شانس موفقیت در ivf چقدر است.

تنظیم چرخه و آماده سازی تخمدان‌ها

یکی از مراحل مهم آماده سازی برای شروع ivf تقویت تخمدان هاست.

پزشکان مصرف قرص ها و آمپول های مناسب این فرایند را آغاز کرده و با خاموش کردن موقت فعالیت طبیعی تخمدان کنترل بهتری بر روند تخمک گذاری دارند.

در این مرحله با استفاده از پروتکل آنتاگونیست تحریک تخمک گذاری از روز ۲ تا ۳ قاعدگی شروع می‌شود.

پزشک از داروهایی برای جلوگیری از تخمک گذاری زودرس استفاده می کنند که امروزه نتایج خوبی از این روش دریافت نموده اند.

تحریک تخمدان ها

برای تحریک تخمدان ها پزشکان مصرف آمپول های روزانه را به مدت ۸ تا ۱۲ روز ضروری می دانند.

این داروها از تخمک گذاری زودرس جلوگیری می‌کنند و کمک می کنند تا بانوان در سیکل طبیعی خود بیش از ۸ تا ۱۵ تخمک بالغ آزاد کنند و همین باعث می‌شود تا شانس باروری با روش ivf چندین برابر افزایش پیدا کند.

آمپول نهایی

برای تکمیل مراحل اولیه و آماده سازی جهت درمان ناباروری با ivf پزشکان وقتی که فولیکول ها به اندازه مناسب می رسند از آمپول تریگر استفاده می کنند تا باعث بلوغ نهایی تخمک شود.

در نهایت فرد برای تخمک‌کشی آماده شده و ظرف ۳۰ الی ۳۶ ساعت بعد از تزریق، تخمک‌کشی انجام می‌شود.

این فرایند نباید زود یا دیرتر از زمان مناسب صورت پذیرد.

تخمک کشی

یکی از مراحل بسیار مهم و اصلی در فرایند آی وی اف تخمک کشی است.

این اقدام در اتاق عمل و به صورت سرپایی انجام می‌شود و گاهی ممکن است بانوان تحت بیهوشی کوتاه قرار بگیرند.

تخمک کشی ۱۵ الی ۳۰ دقیقه طول می کشد و پزشکان با انجام سونوگرافی واژینال و از طریق سوزن ظریف از دیواره واژن عبور کرده و مایع داخل فولیکول ها را مکش می کنند.

در این اقدام پزشک تخمدان ها را خارج و به آزمایشگاه منتقل می سازد.

مرحله انتقال جنین

بخش دوم ivf مرحله انتقال جنین است.

بعد از اینکه تخمک کشی به درستی انجام شد پزشکان در آزمایشگاه تخمک ها را با اسپرم لقاح می دهند.

در این صورت با توجه به کیفیت تخمک ها و اسپرم ها ممکن است ivf به صورت معمولی انجام شود یا پزشک تزریق اسپرم داخل تخمک را توصیه کند.

در هر صورت این اقدام صورت می پذیرد و بعد از بررسی های نهایی مشخص خواهد شد که لقاح انجام شده است یا خیر.

همزمان با لقاح آزمایشگاهی پزشک وضعیت رحم را برای پذیرش جنین ارزیابی می کند.

در صورت نیاز از داروهای پروژسترون استفاده می کنند که به صورت شیاف، آمپول یا قرص خوراکی در اختیار بیمار قرار می گیرد.

پیش از انتقال جنین به آزمایشگاه پزشکان چند روزی تخمک لقاح یافته را در محیط کنترل شده قرار داده تا رشد خود را شروع کند.

اگر بعد از ۵ یا ۶ روز جنین به مرحله انتقال رسید پزشک بعد از ارزیابی کیفیت جنین از نظر تعداد سلول ها، تقارن سلولی، کیفیت توده ی سلولی داخلی جنین با کیفیت تری جنین را که شانس لانه گزینی دارد انتخاب می کنند.

معمولا سه تا پنج روز بعد از تخمک کشی و در همان سیکل تحریک جنین تازه انتقال پیدا می کند اما در موارد خاص می توان جنین را در همین سن فریز کرد.

در مرحله انتقال جنین در روش آی وی اف آماده سازی رحم بخش بسیار مهمی است.

این مرحله حیاتی به این دلیل با دقت انجام می‌شود که پزشک باید ضخامت و کیفیت آندومتر را تایید کند و هماهنگی کامل برای ورود جنین به رحم صورت پذیرد.

در روز انتقال بدون اینکه بانوان تحت بیهوشی قرار بگیرند کاملا بدون درد روند انتقال صورت می پذیرد، مثانه بیمار باید پر باشد تا این اقدام تحت سونوگرافی انجام شود.

جنین در یک کاتتر بسیار نازک قرار خواهد گرفت و پزشک با استفاده از سونوگرافی شکمی جنین را به راحتی در داخل رحم رها می کنند.

این پروسه حساس حدودا ۱۰ دقیقه طول می کشد اما در همین مرحله مشخص می‌شود که چند جنین به رحم مادر انتقال پیدا می کند، در بانوان زیر ۳۵ سال ۱ چنین و در بالای ۳۵ سال ممکن است ۲ جنین انتقال دهند.

گزینه های فریز و نگهداری

گزینه های فریز و نگهداری

در پروسه ivf برخی از افراد ممکن است تمایل به فریز یا نگهداری در آی وی اف داشته باشند.

پزشکان در آی وی اف سه چیز اصلی را فریز می کنند، تخمک، جنین یا اسپرم که هر کدام کاربردها و ملاحظات خاص خود را دارند.

فریز کردن تخمک بعد از تخمک کشی انجام می‌شود بدون اینکه لقاحی صورت پذیرد و در آینده مورد استفاده قرار می گیرد.

فریز تخمک برای زنان مجرد، به تعویق انداختن بارداری، قبل از شیمی درمانی و غیره صورت می پذیرد.

در فریز کردن جنین معمولا سه تا پنج روز بعد از لقاح آزمایشگاهی انجماد صورت می پذیرد.

هدف از فریز کردن جنین داشتن جنین اضافه و با کیفیت است یا بر اثر آماده نبودن رحم و بر اثر انجام تست های ژنتیک می توان جنین را فریز نمود.

پزشکان فریز اسپرم را توصیه می کنند به ویژه زمانی که فرد دارای اسپرم کم است یا قبل از جراحی و درمان سرطان این اقدام انجام خواهد شد.

جنین، تخمک و اسپرم های فریز شده در نیتروژن مایع با دمای منفی ۱۹۶ درجه سانتیگراد نگهداری می‌شوند به گونه ای که فعالیت سلولی آنها به طور کامل متوقف شده بدون اینکه افت کیفیت در آنها رخ دهد.

تصمیم و سوالات متداول

در این بخش به سوالات رایج شما در مورد ivf می‌پردازیم.

آیا فریز جنین اقدامی درست است؟

برای کسانی که با مشکلات گسترده در بارداری مواجه هستند فریز کردن جنین یک تصمیم بسیار مهم محسوب می‌شود.

نظر متخصصان و پژوهشگران بر این است که فریز کردن تخمک، اسپرم و حتی جنین بهترین اقدامی است که می توانید برای جلوگیری از ناباروری انجام دهید.

اگر تخمک زیادی در اختیار ندارید یا رحم پذیرش بارداری را ندارد فریز کردن تخمک و حتی جنین بسیار موثر و مناسب است.

در فرایند ivf چند جنین منتقل می‌شود؟

انتقال تعداد جنین بر اساس سن مادر، کیفیت جنین و سابقه شکست یا موفقیت آی وی اف در نظر گرفته می‌شود.

برای بانوان زیر ۳۵ سال ۱ جنین، برای ۳۵ تا ۴۰ سال ۱ جنین و برای بالای ۴۰ سال ۲ جنین انتقال می یابد.

بهترین زمان برای انتقال جنین چه روزی است؟

از زمانی که لقاح آزمایشگاهی صورت می پذیرد حدوداً ۵ روز زمان نیاز است تا جنین به مرحله بلاستوسیست برسد و جنین کیفیت کافی و رشد صحیح داشته باشد.

معمولا انتقال در روز پنجم و اگر ریسک حفظ جنین وجود داشته باشد در روز سوم صورت می پذیرد.