مراقبت های قبل از دوران بارداری

مراقبت های قبل از دوران بارداری از چند ماه پیش از اقدام برای فرزندآوری آغاز می‌شود و هدف آن آماده‌کردن بدن برای یک بارداری سالم‌تر است.

مراجعه به متخصص زنان، بررسی بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی، انجام آزمایش‌های لازم، مصرف اسید فولیک، اصلاح تغذیه، رسیدن به وزن مناسب و کنار گذاشتن سیگار و الکل از مهم‌ترین اقداماتی هستند که بهتر است پیش از بارداری مورد توجه قرار گیرند.

البته مراقبت‌های پیش از بارداری برای همه افراد یکسان نیست.

سن، سابقه بارداری و سقط، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی، سابقه خانوادگی بیماری‌های ژنتیکی و وضعیت قاعدگی می‌توانند برنامه مراقبتی هر فرد را تغییر دهند.

به همین دلیل بهتر است پیش از اقدام، وضعیت سلامت زن و در صورت نیاز مرد توسط پزشک بررسی شود تا مشکلات قابل اصلاح، پیش از تشکیل بارداری شناسایی و کنترل شوند.

قبل از بارداری چه کارهایی باید انجام دهیم؟

آمادگی برای بارداری فقط به مصرف یک مکمل یا انجام چند آزمایش محدود نمی‌شود.

سلامت عمومی بدن، وضعیت بیماری‌های زمینه‌ای، تغذیه، وزن، داروهای مصرفی، واکسیناسیون و حتی سلامت روان در این مرحله اهمیت دارند.

مهم‌ترین اقدامات قبل از بارداری عبارت‌اند از:

• مراجعه به متخصص زنان برای ویزیت پیش از بارداری
• بررسی سابقه پزشکی و بارداری‌های قبلی
• انجام آزمایش‌های لازم با توجه به شرایط فرد
• بررسی داروها و مکمل‌های مصرفی
• شروع مصرف اسید فولیک
• بررسی وضعیت واکسیناسیون
• کنترل بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون و اختلالات تیروئید
• رسیدن به وزن مناسب
• داشتن تغذیه متعادل
• ترک سیگار، قلیان، الکل و مواد مخدر
• محدود کردن مصرف کافئین
• داشتن فعالیت بدنی منظم
• توجه به سلامت دهان و دندان
• بررسی سابقه بیماری‌های ژنتیکی در خانواده
• توجه به سلامت روان و کنترل استرس
• بررسی چرخه قاعدگی و زمان تخمک‌گذاری

هدف مراقبت پیش از بارداری، شناسایی و اصلاح عواملی است که ممکن است بر سلامت مادر، جنین یا روند بارداری اثر بگذارند.

مراقبت های قبل از بارداری را از چه زمانی شروع کنیم؟

بهتر است برنامه‌ریزی برای بارداری را چند ماه پیش از اقدام آغاز کنید.

بعضی اقدامات مانند تغییر سبک زندگی، رسیدن به وزن مناسب یا کنترل یک بیماری زمینه‌ای ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.

یکی از اقدامات مهم، شروع اسید فولیک حداقل یک ماه پیش از بارداری است؛ بنابراین بهتر است ویزیت پیش از بارداری را به روزهای آخر موکول نکنید.

اگر بیماری زمینه‌ای دارید، داروی خاصی مصرف می‌کنید یا سابقه سقط، زایمان زودرس یا بارداری پرخطر دارید، بهتر است حتی زودتر برای بررسی وضعیت خود اقدام کنید.

سه ماه قبل از بارداری چه کنیم؟

سه ماه قبل از اقدام می‌تواند فرصت مناسبی برای ایجاد تغییرات مهم باشد. در این مدت می‌توانید:

اقدام	اهمیت
مراجعه به متخصص زنان	بررسی سلامت و سابقه پزشکی
انجام آزمایش‌های مورد نیاز	شناسایی کم‌خونی، عفونت یا برخی مشکلات زمینه‌ای
شروع اسید فولیک	کاهش خطر برخی نقص‌های لوله عصبی جنین
اصلاح تغذیه	تأمین بهتر مواد مغذی مورد نیاز بدن
کنترل وزن	کاهش برخی خطرات دوران بارداری
بررسی داروها	مشخص شدن داروهای قابل ادامه، تغییر یا جایگزینی
ترک دخانیات و الکل	کاهش مواجهه جنین با مواد مضر
بررسی واکسن‌ها	تکمیل برخی واکسن‌ها پیش از بارداری در صورت نیاز
ورزش منظم	کمک به سلامت عمومی و کنترل وزن
بررسی قاعدگی	آشنایی بهتر با زمان احتمالی تخمک‌گذاری

ویزیت قبل از بارداری شامل چه مواردی است؟

ویزیت قبل از بارداری یکی از مهم‌ترین مراحل آماده شدن برای حاملگی است.

در این جلسه پزشک معمولاً درباره وضعیت سلامت عمومی، سابقه پزشکی، بیماری‌های خانوادگی و سابقه بارداری‌های قبلی سؤال می‌کند.

موضوعاتی که ممکن است در این ویزیت بررسی شوند شامل موارد زیر هستند:

• سن مادر
• نظم چرخه قاعدگی
• سابقه بارداری و زایمان
• سابقه سقط
• سابقه زایمان زودرس
• سابقه پره‌اکلامپسی
• دیابت بارداری در بارداری‌های قبلی
• فشار خون بالا
• بیماری تیروئید
• بیماری قلبی یا کلیوی
• صرع
• بیماری‌های خودایمنی
• بیماری‌های روان‌پزشکی
• داروها و مکمل‌های مصرفی
• سابقه جراحی رحم یا تخمدان
• بیماری‌های ارثی در خانواده
• وضعیت واکسیناسیون
• مصرف سیگار، الکل یا مواد مخدر

بر اساس همین اطلاعات مشخص می‌شود که هر فرد قبل از بارداری به چه آزمایش‌ها یا اقدامات تکمیلی نیاز دارد.

اگر قصد بارداری دارید، مراجعه به متخصص زنان مانند دکتر فائزه حلیمی می‌تواند به بررسی شرایط فردی، سوابق پزشکی و برنامه‌ریزی مناسب برای مراقبت‌های پیش از بارداری کمک کند.

آزمایش های قبل از بارداری کدامند؟

یکی از سوالات رایج این است که «قبل از بارداری چه آزمایش‌هایی باید انجام دهیم؟»

پاسخ برای همه زنان یکسان نیست و پزشک با توجه به سن، سابقه بیماری، علائم، سابقه خانوادگی و بارداری‌های قبلی آزمایش‌های مناسب را مشخص می‌کند.

برخی بررسی‌هایی که ممکن است مورد نیاز باشند عبارت‌اند از:

• CBC برای بررسی کم‌خونی و وضعیت سلول‌های خونی
• تعیین گروه خونی و Rh
• قند خون در افراد نیازمند بررسی
• ارزیابی عملکرد تیروئید در افراد دارای علائم یا عوامل خطر
• آزمایش ادرار
• بررسی ایمنی نسبت به سرخجه در صورت نیاز
• غربالگری هپاتیت B، HIV یا سیفلیس بر اساس شرایط و دستورالعمل پزشکی
• بررسی برخی عفونت‌های قابل انتقال از راه جنسی در افراد در معرض خطر
• سایر آزمایش‌های اختصاصی بر اساس سابقه پزشکی

بنابراین انجام یک فهرست ثابت و طولانی از آزمایش‌ها برای تمام زنان ضروری نیست.

پزشک پس از گرفتن شرح حال مشخص می‌کند کدام تست‌ها واقعاً مورد نیاز هستند.

آیا تست پاپ اسمیر قبل از بارداری لازم است؟

اگر زمان انجام غربالگری دهانه رحم شما فرا رسیده باشد، پزشک ممکن است توصیه کند تست پاپ اسمیر پیش از بارداری انجام شود.

تست پاپ اسمیر آزمایشی برای بررسی تغییرات سلولی دهانه رحم است و جزو آزمایش‌های اختصاصی بارداری محسوب نمی‌شود؛ بنابراین همه افرادی که برای بارداری مراجعه می‌کنند الزاماً به انجام مجدد پاپ اسمیر نیاز ندارند.

زمان انجام آن بر اساس سن، نتیجه آزمایش‌های قبلی و دستورالعمل‌های غربالگری مشخص می‌شود.

بررسی بیماری های زمینه ای قبل از بارداری

اگر بیماری مزمنی دارید، بهتر است پیش از اقدام برای بارداری وضعیت بیماری کنترل شود.

برخی بیماری‌ها ممکن است در دوران حاملگی نیاز به مراقبت بیشتر یا تغییر دارو داشته باشند.

از جمله:

دیابت

کنترل مناسب قند خون قبل از بارداری اهمیت زیادی دارد.

اگر فرد مبتلا به دیابت قصد بارداری داشته باشد، بهتر است پیش از اقدام درباره میزان کنترل بیماری و داروهای مصرفی با پزشک مشورت کند.

فشار خون بالا

برخی داروهای فشار خون برای دوران بارداری مناسب نیستند.

به همین دلیل لازم است قبل از اقدام، فشار خون و نوع داروی مصرفی بررسی شود.

مشکلات تیروئید

کم‌کاری یا پرکاری تیروئید کنترل‌نشده می‌تواند بر بارداری اثر بگذارد.

افراد مبتلا به بیماری تیروئید باید پیش از بارداری تحت نظر پزشک باشند.

صرع

افرادی که برای کنترل تشنج دارو مصرف می‌کنند نباید داروی خود را به‌طور خودسرانه قطع کنند.

نوع و دوز دارو باید پیش از بارداری توسط پزشک بررسی شود.

بیماری های قلبی، کلیوی و خودایمنی

در بعضی از این بیماری‌ها ممکن است نیاز باشد پیش از اقدام، شرایط بیمار توسط متخصص مربوطه و متخصص زنان به‌طور هم‌زمان بررسی شود.

ACOG تأکید می‌کند بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون، بیماری تیروئید و برخی اختلالات روان‌پزشکی بهتر است پیش از بارداری تا حد امکان کنترل شوند.

بررسی داروهای مصرفی قبل از بارداری

یکی از مهم‌ترین بخش‌های مراقبت های قبل از دوران بارداری، بررسی تمام داروهای مصرفی است.

این موضوع فقط شامل داروهای نسخه‌ای نیست. پزشک باید درباره موارد زیر نیز اطلاع داشته باشد:

• داروهای بدون نسخه
• مسکن‌ها
• داروهای پوستی
• مکمل‌های غذایی
• مولتی‌ویتامین‌ها
• محصولات گیاهی
• داروهای لاغری
• داروهای هورمونی

برخی داروها ممکن است لازم باشد پیش از بارداری تغییر کنند؛ اما هیچ داروی تجویزی را نباید بدون هماهنگی با پزشک قطع کرد.

در بعضی بیماری‌ها، قطع ناگهانی دارو خطر بیشتری نسبت به ادامه کنترل‌شده آن دارد.

مصرف اسید فولیک قبل از بارداری

اسید فولیک یکی از مهم‌ترین مکمل‌های دوره پیش از بارداری است.

برای بیشتر زنان با خطر معمول، مصرف روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک پیش از بارداری توصیه می‌شود و بهتر است مصرف آن حداقل یک ماه پیش از اقدام آغاز شود.

اسید فولیک به کاهش احتمال نقص‌های لوله عصبی جنین کمک می‌کند؛ زیرا این ساختارها در مراحل بسیار ابتدایی بارداری شکل می‌گیرند، زمانی که ممکن است مادر هنوز از بارداری خود مطلع نشده باشد.

چه کسانی به مقدار بیشتری اسید فولیک نیاز دارند؟

بعضی زنان به دلیل شرایط پزشکی یا سابقه بارداری ممکن است به دوز بیشتری نیاز داشته باشند.

برای مثال سابقه بارداری با نقص لوله عصبی یا مصرف بعضی داروهای ضدتشنج می‌تواند دوز مورد نیاز را تغییر دهد.

دوزهای بالا مانند ۴ میلی‌گرم باید فقط با تجویز پزشک مصرف شوند.

قبل از بارداری چه ویتامین هایی بخوریم؟

اسید فولیک تقریباً مهم‌ترین مکمل شناخته‌شده پیش از بارداری است، اما نیاز به سایر مکمل‌ها باید بر اساس تغذیه و وضعیت سلامت فرد بررسی شود.

ممکن است در برخی افراد مصرف موارد زیر ضرورت داشته باشد:

• آهن
• ویتامین D
• ویتامین B12
• ید
• کلسیم

این موضوع به معنای نیاز همه زنان به مصرف هم‌زمان تمام مکمل‌ها نیست.

برای مثال، فردی که کم‌خونی فقر آهن دارد ممکن است به مکمل آهن نیاز داشته باشد، در حالی که مصرف خودسرانه مقادیر بالای بعضی ویتامین‌ها می‌تواند مضر باشد.

بنابراین بهتر است مکمل‌های دوران پیش از بارداری نیز زیر نظر پزشک انتخاب شوند.

تغذیه قبل از بارداری چگونه باید باشد؟

نیازی به رژیم غذایی عجیب یا اصطلاحاً «تقویت‌کننده رحم» وجود ندارد.

یک برنامه غذایی متعادل که نیازهای تغذیه‌ای بدن را تأمین کند، بهترین پایه برای آماده شدن جهت بارداری است.

رژیم غذایی روزانه بهتر است شامل موارد زیر باشد:

• سبزیجات متنوع
• میوه‌های تازه
• غلات کامل
• حبوبات
• تخم‌مرغ
• گوشت و مرغ کم‌چرب
• ماهی‌های کم‌جیوه
• شیر و لبنیات پاستوریزه
• مغزها و دانه‌ها
• منابع سالم چربی

همچنین بهتر است مصرف غذاهای بسیار فرآوری‌شده، نوشیدنی‌های پرقند، فست‌فود و خوراکی‌های حاوی مقادیر زیاد قند، نمک یا چربی اشباع محدود شود.

برای تقویت رحم قبل از بارداری چه بخوریم؟

اصطلاح «تقویت رحم» از نظر پزشکی تعریف مشخصی ندارد و هیچ ماده غذایی خاصی نمی‌تواند به تنهایی رحم را برای بارداری آماده کند.

آنچه اهمیت دارد، سلامت کلی دستگاه تولیدمثل و بدن است. تأمین پروتئین، آهن، فولات، ویتامین‌ها، مواد معدنی و چربی‌های سالم از طریق رژیم غذایی متعادل به حفظ سلامت عمومی کمک می‌کند.

اگر فرد دچار بیماری‌هایی مانند فیبروم، اندومتریوز، کیست تخمدان یا اختلالات تخمک‌گذاری باشد، صرفاً تغییر رژیم غذایی جایگزین بررسی و درمان پزشکی نیست.

وزن مناسب قبل از بارداری

وزن بسیار پایین یا اضافه‌وزن قابل توجه می‌تواند بر سلامت باروری و بارداری اثر بگذارد.

به همین دلیل بهتر است پیش از اقدام برای بارداری، وزن فرد تا حد امکان به محدوده سالم نزدیک شود.

کاهش وزن شدید و رژیم‌های بسیار محدودکننده درست پیش از اقدام توصیه نمی‌شوند.

اگر نیاز به کاهش وزن دارید، بهتر است این کار به‌صورت تدریجی و با اصلاح تغذیه و افزایش فعالیت بدنی انجام شود.

رسیدن به وزن مناسب همچنین می‌تواند خطر برخی مشکلات دوران بارداری مانند دیابت بارداری و فشار خون بالا را کاهش دهد.

ورزش قبل از بارداری

فعالیت بدنی منظم یکی از اجزای سبک زندگی سالم قبل از بارداری است.

برای بیشتر افراد، ورزش‌هایی مانند:

• پیاده‌روی
• شنا
• دوچرخه‌سواری
• تمرینات قدرتی متناسب
• یوگا
• ورزش‌های هوازی متوسط

می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند.

اگر مدت زیادی ورزش نکرده‌اید یا بیماری قلبی، مفصلی یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای دارید، بهتر است شدت فعالیت را پس از مشورت با پزشک افزایش دهید.

مصرف سیگار و قلیان قبل از بارداری

اگر تصمیم به بارداری دارید، بهترین زمان برای ترک سیگار و سایر محصولات دخانی پیش از تشکیل بارداری است.

این موضوع شامل:

• سیگار
• قلیان
• محصولات نیکوتینی
• مواد مخدر
• قرار گرفتن مکرر در معرض دود سیگار دیگران

نیز می‌شود.

بهتر است شریک زندگی نیز مصرف دخانیات را متوقف کند، زیرا سلامت باروری فقط به وضعیت زن وابسته نیست.

مصرف الکل قبل از بارداری

اگر در حال تلاش برای بارداری هستید، پرهیز از الکل انتخاب ایمن‌تری است؛ زیرا ممکن است در هفته‌های ابتدایی هنوز از وقوع بارداری اطلاع نداشته باشید.

CDC نیز توصیه می‌کند افرادی که برای بارداری برنامه‌ریزی می‌کنند درباره مصرف الکل، سیگار، مواد مخدر و داروهای خود با پزشک صحبت کنند.

کافئین قبل از بارداری

مصرف قهوه، چای، شکلات و برخی نوشیدنی‌های انرژی‌زا می‌تواند مقدار کافئین دریافتی روزانه را افزایش دهد.

نیازی نیست همه زنان قبل از بارداری کافئین را کاملاً حذف کنند، اما بهتر است از مصرف زیاد آن اجتناب شود.

باید مجموع کافئین دریافتی از تمام منابع غذایی در نظر گرفته شود.

در زمان بارداری نیز معمولاً توصیه می‌شود مصرف کافئین محدود باشد؛ بنابراین کاهش تدریجی مصرف زیاد قهوه پیش از بارداری می‌تواند مفید باشد.

واکسن های لازم قبل از بارداری

ویزیت پیش از بارداری فرصت مناسبی برای بررسی سابقه واکسیناسیون است.

پزشک ممکن است وضعیت ایمنی نسبت به بیماری‌هایی مانند:

• سرخجه
• آبله‌مرغان
• هپاتیت B
• آنفلوآنزا

را بررسی کند.

اهمیت این موضوع در آن است که بعضی واکسن‌های زنده در دوران بارداری تزریق نمی‌شوند و در صورت نیاز باید پیش از بارداری انجام شوند.

برای مثال، ACOG توصیه می‌کند بعد از واکسن سرخجه یا آبله‌مرغان حداقل ۲۸ روز تا اقدام به بارداری فاصله وجود داشته باشد.

به همین دلیل بهتر است وضعیت واکسیناسیون پیش از شروع اقدام بررسی شود، نه زمانی که بارداری شکل گرفته است.

بررسی بیماری های ژنتیکی قبل از بارداری

بررسی سابقه خانوادگی زن و مرد بخش دیگری از مشاوره قبل از بارداری است.

اگر در خانواده یکی از زوجین سابقه موارد زیر وجود داشته باشد، بهتر است پزشک را مطلع کنید:

• بیماری ژنتیکی شناخته‌شده
• ناهنجاری مادرزادی
• کم‌خونی‌های ارثی
• معلولیت ذهنی با علت نامشخص
• مرگ نوزاد یا کودک با علت ژنتیکی احتمالی
• سقط‌های مکرر
• برخی بیماری‌های متابولیک ارثی

در چنین شرایطی ممکن است مشاوره ژنتیک یا آزمایش‌های تکمیلی پیشنهاد شود.

آزمایش ژنتیک گسترده برای همه افراد به شکل یکسان ضروری نیست و نوع غربالگری باید با توجه به سابقه خانوادگی و توصیه پزشک انتخاب شود.

مراقبت از دندان ها قبل از بارداری

بهتر است مشکلات مهم دهان و دندان پیش از بارداری درمان شوند.

اگر مدت زیادی از آخرین معاینه دندانپزشکی گذشته یا علائمی مانند درد دندان، خونریزی مداوم لثه، پوسیدگی یا عفونت دارید، مراجعه به دندانپزشک قبل از بارداری می‌تواند مناسب باشد.

همچنین بهتر است مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و رعایت بهداشت دهان از قبل به بخشی از برنامه روزانه تبدیل شود.

سلامت روان قبل از بارداری

سلامت روان نیز به اندازه سلامت جسم اهمیت دارد.

اگر دچار اضطراب، افسردگی، حملات پانیک یا سایر مشکلات روان‌شناختی هستید، بهتر است قبل از بارداری درباره وضعیت خود با پزشک صحبت کنید.

به‌خصوص اگر داروی روان‌پزشکی مصرف می‌کنید، آن را خودسرانه قطع نکنید.

برنامه درمانی باید با توجه به مزایا و خطرهای قطع یا ادامه دارو تنظیم شود.

ACOG نیز بررسی اختلالات روان‌پزشکی و داروهای مرتبط را بخشی از مراقبت پیش از بارداری می‌داند.

خواب و استرس قبل از بارداری

خواب کافی، استراحت مناسب و مدیریت استرس بخشی از سبک زندگی سالم پیش از بارداری هستند.

لازم نیست برای باردار شدن زندگی کاملاً بدون استرسی داشته باشید، اما اگر استرس شدید یا مشکلات خواب طولانی‌مدت دارید، بهتر است علت آن بررسی شود.

فعالیت بدنی، تنظیم ساعت خواب، کاهش مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و دریافت حمایت روان‌شناختی در صورت نیاز می‌تواند کمک‌کننده باشد.

عفونت ها و بیماری های مقاربتی قبل از بارداری

برخی عفونت‌های منتقل‌شونده از راه جنسی می‌توانند بر بارداری یا سلامت نوزاد اثر بگذارند.

غربالگری این بیماری‌ها برای همه افراد یکسان نیست و بر اساس سابقه و عوامل خطر انجام می‌شود.

اگر علائمی مانند:

• ترشحات غیرطبیعی
• زخم ناحیه تناسلی
• زگیل تناسلی
• سوزش ادرار
• درد هنگام رابطه جنسی
• سابقه رابطه پرخطر

دارید، بهتر است قبل از اقدام به بارداری توسط پزشک بررسی شوید.

در سایت دکتر فائزه حلیمی نیز می‌توانید درباره درمان زگیل تناسلی و سایر خدمات مرتبط با سلامت زنان اطلاعات بیشتری مطالعه کنید.

قبل از بارداری قاعدگی خود را بررسی کنید

شناخت چرخه قاعدگی می‌تواند به تعیین زمان تقریبی تخمک‌گذاری کمک کند.

اگر چرخه‌های شما منظم است، می‌توانید تاریخ شروع قاعدگی‌ها را برای چند ماه ثبت کنید.

قاعدگی‌های بسیار نامنظم، قطع قاعدگی، فاصله طولانی میان پریودها یا خونریزی‌های غیرطبیعی می‌توانند نیازمند بررسی باشند؛ زیرا در برخی زنان ممکن است با اختلال تخمک‌گذاری مرتبط باشند.

بهترین زمان نزدیکی برای بارداری چه موقع است؟

بیشترین احتمال بارداری در روزهای نزدیک به تخمک‌گذاری وجود دارد.

تخمک‌گذاری الزاماً برای همه زنان در «روز چهاردهم» اتفاق نمی‌افتد و زمان آن به طول چرخه قاعدگی بستگی دارد.

برای زوج‌هایی که محدودیت پزشکی خاصی ندارند، داشتن رابطه منظم در طول چرخه معمولاً کافی است.

کسانی که قصد تعیین دقیق‌تر زمان باروری را دارند می‌توانند از ثبت چرخه، تغییرات مخاط دهانه رحم یا کیت‌های پیش‌بینی تخمک‌گذاری استفاده کنند.

اقدامات قبل از بارداری برای مردان

سلامت مرد نیز در باروری اهمیت دارد و تمام مسئولیت آمادگی برای بارداری بر عهده زن نیست.

پیش از اقدام بهتر است مردان نیز به موارد زیر توجه کنند:

• ترک سیگار و مواد مخدر
• محدود یا قطع کردن الکل
• داشتن وزن مناسب
• ورزش منظم
• داشتن رژیم غذایی متعادل
• پرهیز از مصرف خودسرانه هورمون‌ها و مکمل‌های ورزشی
• بررسی داروهای مصرفی
• درمان بیماری‌های مقاربتی در صورت وجود
• اطلاع دادن بیماری‌های ژنتیکی موجود در خانواده
• کاهش تماس غیرضروری با مواد شیمیایی و سموم شغلی

مصرف تستوسترون و بعضی هورمون‌های آنابولیک نیز می‌تواند تولید اسپرم را مختل کند و باید در مشاوره قبل از بارداری مطرح شود.

قبل از بارداری چه کارهایی نباید انجام داد؟

در کنار اقداماتی که باید انجام شوند، بهتر است از برخی رفتارها نیز خودداری شود:

• مصرف خودسرانه دارو
• قطع خودسرانه داروی بیماری‌های زمینه‌ای
• مصرف خودسرانه مکمل‌های دوز بالا
• رژیم‌های غذایی بسیار محدودکننده
• مصرف سیگار و قلیان
• مصرف مواد مخدر
• مصرف الکل
• استفاده از هورمون‌ها بدون تجویز پزشک
• به تعویق انداختن کنترل بیماری‌های زمینه‌ای
• نادیده گرفتن قاعدگی‌های غیرطبیعی
• انجام آزمایش‌های غیرضروری بدون نظر پزشک

مراقبت های قبل از بارداری دوم

داشتن یک بارداری سالم در گذشته به این معنا نیست که برای بارداری دوم نیازی به بررسی وجود ندارد.

شرایط بدن می‌تواند در فاصله میان دو بارداری تغییر کند.

برای مثال ممکن است فرد دچار کم‌خونی، افزایش وزن، فشار خون، بیماری تیروئید یا سایر مشکلات شده باشد.

همچنین باید سوابق بارداری قبلی مانند:

• دیابت بارداری
• فشار خون بارداری
• پره‌اکلامپسی
• زایمان زودرس
• سقط
• خونریزی شدید
• سزارین
• مشکلات رشد جنین

با پزشک مطرح شوند.

پس از شروع بارداری نیز ادامه مراقبت های دوران بارداری برای بررسی منظم سلامت مادر و رشد جنین اهمیت خواهد داشت.

چه کسانی قبل از بارداری حتما باید با پزشک مشورت کنند؟

اگرچه ویزیت پیش از بارداری برای همه زنان مفید است، در شرایط زیر اهمیت آن بیشتر می‌شود:

• سن بالاتر مادر
• دیابت
• فشار خون بالا
• بیماری تیروئید
• بیماری قلبی یا کلیوی
• صرع
• بیماری خودایمنی
• سابقه سقط مکرر
• سابقه بارداری پرخطر
• زایمان زودرس قبلی
• سابقه ناهنجاری جنینی
• ناباروری قبلی
• قاعدگی بسیار نامنظم
• مصرف داروهای دائمی
• سابقه بیماری ژنتیکی در خانواده
• سابقه جراحی رحم یا تخمدان

چه زمانی بعد از اقدام باید برای ناباروری مراجعه کنیم؟

باردار نشدن در یکی دو ماه اول الزاماً به معنای ناباروری نیست.

به‌طور معمول اگر زن کمتر از ۳۵ سال دارد و پس از حدود ۱۲ ماه رابطه منظم بدون جلوگیری بارداری اتفاق نیفتاده است، ارزیابی ناباروری توصیه می‌شود.

در زنان ۳۵ سال و بالاتر معمولاً بررسی پس از حدود ۶ ماه تلاش ناموفق آغاز می‌شود.

در شرایطی مانند قاعدگی بسیار نامنظم یا قطع قاعدگی، سابقه اندومتریوز، جراحی لگن، مشکلات شناخته‌شده اسپرم یا سایر عوامل مؤثر بر باروری، ممکن است لازم باشد بررسی زودتر انجام شود.

در چنین شرایطی مطالعه مطلب دلایل نازایی و درمان ناباروری نیز می‌تواند اطلاعات تکمیلی در اختیار شما قرار دهد.

چک لیست مراقبت های قبل از بارداری

اگر برای بارداری برنامه‌ریزی می‌کنید، این چک‌لیست می‌تواند به شما کمک کند:

• ویزیت متخصص زنان
• بررسی بیماری‌های زمینه‌ای
• بررسی داروها و مکمل‌ها
• شروع مصرف اسید فولیک
• انجام آزمایش‌های لازم
• بررسی واکسیناسیون
• بررسی سوابق ژنتیکی
• رسیدن به وزن مناسب
• اصلاح رژیم غذایی
• ترک سیگار و قلیان
• قطع مصرف الکل
• فعالیت بدنی منظم
• بررسی سلامت دهان و دندان
• بررسی چرخه قاعدگی
• توجه به سلامت روان

آیا با رعایت مراقبت های قبل از بارداری حتما بارداری سالم خواهیم داشت؟

خیر. هیچ مجموعه اقدامی نمی‌تواند یک بارداری کاملاً بدون عارضه را تضمین کند.

هدف از مراقبت‌های پیش از بارداری این است که عوامل خطر قابل شناسایی و قابل اصلاح تا حد امکان پیش از تشکیل بارداری کنترل شوند.

برای مثال اصلاح کم‌خونی، کنترل دیابت یا فشار خون، بررسی داروهای مصرفی و دریافت اسید فولیک اقداماتی هستند که می‌توانند شرایط مناسب‌تری برای شروع بارداری فراهم کنند.

سخن پایانی

مراقبت های قبل از دوران بارداری بخش مهمی از برنامه‌ریزی برای فرزندآوری است و بهتر است قبل از مثبت شدن تست بارداری آغاز شود.

بررسی وضعیت سلامت، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای، ارزیابی داروها، مصرف اسید فولیک، داشتن تغذیه مناسب، کنترل وزن، ترک دخانیات و الکل و بررسی وضعیت واکسیناسیون از مهم‌ترین اقدامات این دوره محسوب می‌شوند.

در عین حال، نسخه مراقبتی یکسانی برای همه زنان وجود ندارد. سن، بیماری‌های زمینه‌ای، سابقه بارداری، داروهای مصرفی و شرایط خانوادگی می‌توانند نیازهای هر فرد را متفاوت کنند.

به همین دلیل ویزیت پیش از بارداری توسط متخصص زنان کمک می‌کند اقدامات ضروری بر اساس شرایط واقعی هر فرد مشخص شوند.

بعد از مثبت شدن تست بارداری نیز باید مراقبت‌های منظم دوران حاملگی طبق برنامه پزشک ادامه پیدا کند.

سوالات متداول درباره مراقبت های قبل از دوران بارداری

چند ماه قبل از بارداری باید به پزشک مراجعه کنیم؟

بهتر است چند ماه پیش از اقدام برای بارداری برنامه مراقبتی خود را آغاز کنید.

اگر بیماری زمینه‌ای یا داروی دائمی دارید، مراجعه زودتر اهمیت بیشتری دارد.

مصرف اسید فولیک را از چه زمانی شروع کنیم؟

برای بیشتر زنان، مصرف روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک حداقل یک ماه قبل از بارداری توصیه می‌شود.

مقدار بیشتر فقط در شرایط خاص و با نظر پزشک مصرف می‌شود.

آیا قبل از بارداری باید آزمایش خون بدهیم؟

ممکن است آزمایش‌هایی مانند CBC، گروه خونی و Rh یا سایر آزمایش‌ها برای شما درخواست شود، اما نوع آزمایش باید بر اساس شرح حال و شرایط فرد توسط پزشک تعیین شود.

قبل از بارداری چه غذاهایی بخوریم؟

میوه و سبزی، غلات کامل، حبوبات، پروتئین‌های سالم، لبنیات پاستوریزه، مغزها و ماهی‌های کم‌جیوه می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشند.

آیا قبل از بارداری باید مولتی ویتامین مصرف کنیم؟

همه افراد الزاماً به یک نوع مولتی‌ویتامین نیاز ندارند.

اسید فولیک اهمیت ویژه‌ای دارد و سایر مکمل‌ها بهتر است بر اساس رژیم غذایی، آزمایش‌ها و نظر پزشک انتخاب شوند.

آیا قهوه قبل از بارداری ممنوع است؟

معمولاً نیازی به حذف کامل کافئین وجود ندارد، اما مصرف زیاد آن توصیه نمی‌شود.

اگر روزانه مقدار زیادی قهوه یا نوشیدنی انرژی‌زا مصرف می‌کنید، بهتر است میزان مصرف را کاهش دهید.

آیا باید قبل از بارداری واکسن بزنیم؟

وضعیت واکسیناسیون باید بررسی شود. در صورت نداشتن ایمنی نسبت به برخی بیماری‌ها ممکن است واکسن قبل از بارداری توصیه شود.

بعضی واکسن‌ها مانند واکسن سرخجه و آبله‌مرغان نیازمند فاصله زمانی تا اقدام به بارداری هستند.

آیا قبل از بارداری باید تیروئید بررسی شود؟

غربالگری تیروئید برای تمام زنان الزاماً یکسان نیست. اگر سابقه بیماری تیروئید، علائم مشکوک یا عوامل خطر دارید، پزشک ممکن است آزمایش تیروئید درخواست کند.

برای بارداری باید چه زمانی نزدیکی داشته باشیم؟

احتمال بارداری در روزهای نزدیک تخمک‌گذاری بیشتر است.

زمان دقیق تخمک‌گذاری به طول چرخه قاعدگی بستگی دارد و برای همه زنان روز چهاردهم نیست.